Het museum is genoemd naar Pieter Teyler van der Hulst (1702-1778), een vermogende Haarlemse laken- en zijdefabrikant. Als vertegenwoordiger van de Verlichting had hij grote belangstelling voor kunst en wetenschap. Op beide terreinen legde hij verzamelingen aan vanuit de gedachte dat kennis de mensheid kon verrijken.

In juni 1999 is in Haarlem het museum geopend.
Het is integraal gewijd aan het oeuvre van Theo Swagemakers, één van de beroemdste portretschilders uit de twintigste eeuw. Naast deze werken in opdracht, vervaardigde hij vrij werk, met name stillevens, landschappen en zeegezichten. De permanente tentoonstelling bevat circa 125 schilderijen en aquarellen, naast de als atelier van de schilder ingerichte stijlkamer. Verder is er ruimte voor wisselende exposities.

Het Frans Hals Museum geniet internationale bekendheid als museum van de Gouden Eeuw. Honderden schilderijen en producten van kunstnijverheid zijn in wisselende opstellingen te zien in een schilderachtig 17de-eeuws gebouw aan het Groot Heiligland: de sfeer van toen is er nog voelbaar.

Het Spaarnestad Fotoarchief beschikt over een redelijk grote expositie-ruimte. Deze is gratis toegankelijk. Doorgaans wordt niet alleen gekozen voor slechts het tentoonstellen van delen van de collectie. Ook hedendaagse documentaire fotografie krijgt zijn kans.