PAUL GAUGUIN

Zijn leven

Levensbeschrijving

Gauguin werd geboren in Parijs op 7 juni 1848 als kind in een familie van Spaanse kolonisten in Zuid-Amerika en bracht zijn vroege jeugd door in Lima. Na zijn opleiding in Orleans bracht Gauguin 6 jaar door in de koopvaardij, en later in de Franse marine. Bij terugkomst in Frankrijk in 1870 werd hij assistent bij een beursmakelaar. Via zijn baas, Gustave Arosa, een succesvol zakenman en kunstverzamelaar, werd Gauguin bekend gemaakt met de impressionisten. De varkenshoederGauguin huwde in november 1873 met de Deense Mette Sophie Gad, bij wie hij vijf kinderen kreeg. Hij werd een succesvolle beursmakelaar, en werd tevens kunstverzamelaar en, zoals nu te zien is, zeer verdienstelijk amateur schilder, die in impressionistische stijl schilderde. In 1882 stortte de beurs in en raakte Gauguin zijn baan kwijt. Tegen 1884 verhuisde Gauguin met zijn familie naar Kopenhagen, waar hij minder succes had met een loopbaan als vertegenwoordiger van een Franse textielfabrikant. Hij wilde echter liever fulltime gaan schilderen en keerde daarom in 1885 terug naar Parijs, na het mislukken van een tentoonstelling van zijn werk in Denemarken. Zijn vrouw en kinderen hadden hierdoor een tekort aan levensonderhoud, zodat zijn vrouw terugging naar haar familie. In 1886 vestigt hij zich in het dorp Pont-Aven in Bretagne. Hij leeft daar samen met een Javaanse vrouw, Annah, die naakt voor hem poseert.

Van Gogh

Gauguin woonde, op initiatief van Theo van Gogh, de broer van Vincent, twee maanden samen met Vincent van Gogh, in Arles om te schilderen en van elkaar te leren. Theo van Gogh steunde in deze periode ook Gauguin financieel. Paul Gauguin kreeg daar depressieve buien en deed zelfs een zelfmoordpoging. Uit de brieven van van Gogh blijkt ook dat ze voortdurend ruzie hadden. Op een moment was Gauguin zo geschrokken van het gedrag van Van Gogh, die hem tijdens een avondwandeling achtervolgde, dat hij een nacht in een hotel doorbracht. De volgende ochtend had van Gogh een deel van zijn oor afgesneden. Hierna werd Van Gogh in een gesticht opgenomen en vertrok Gauguin uit Arles. Niettemin zijn er schilderijen van Gauguin en van Gogh die eruit zien alsof ze met dezelfde verf geschilderd zijn. Ze maakten ook portretten van elkaar.

Frans-Polynesië

In 1891 vertrok Gauguin naar de tropen om te ontsnappen uit de Europese beschaving, en aan alles wat kunstmatig en conventioneel was. Hij had hierbij het beeld van de edele wilden voor ogen (zoals beschreven door Jean-Jacques Rousseau) en wilde zich afzetten tegen de burgerlijke maatschappij. Wellicht heeft echter ook een rol gespeeld dat hij in Frankrijk als kunstenaar weinig erkenning kreeg. Hij verbleef op Frans-Polynesië (eerst Tahiti en later de Marquesaseilanden), waarvandaan hij nog slechts éénmaal Frankrijk zou bezoeken. Hij leeft hier samen met Paou'óura, bij wie hij een zoon Emile krijgt, geboren in 1899. Gauguin sterft in 1903, hij is dan ziek van syfilis en heeft hartaanvallen. Hij is begraven op het kerkhof in Atuona, Hiva Oa, Marquesaseilanden. In het jaar 2000 is een recordbedrag betaald voor een schilderij van Gauguin: $35 miljoen.

Werk

Gauguin was een post-imperssionistische kunstschilder, wiens werk al vooruitloopt op het ongebruikelijke kleurgebruik van de fauvisten en de expressionisten. Anderen menen dat het werk van Gauguin vooruitloopt op het symbolisme. De kunst van de impressionisten bevredigde Gauguin niet, omdat hij vooral het onzichtbare wilde weergeven, de stemming en gevoelens achter het beeld. Naast olieverf schilderijen maakte Gauguin ook veel grafisch werk, zoals houtsneden, waarvan de wildheid, de directheid hem aansprak. Na zich eerst dus aangesloten te hebben bij de impressionisten, begon Gauguin tijdens zijn periode in Bretagne een eigen stijl te ontwikkelen. Hij schilderde daar de vrouwen in klederdracht in een zeer verstilde en geconcentreerde stijl, die vooral de rust en de eenvoud van het boerenleven weer schijnt te geven. Zijn eigen stijl in die periode duidt Gauguin aan met het cloisonnisme, een woord dat is afgeleid van de middeleeuwse techniek van het emailleren, het cloissoné, waarbij de vlakjes emaille van elkaar gescheiden worden door metalen randjes. Rond vrijwel alle figuren uit deze tijd, en ook meestal in de latere schilderijen, tot het eind van zijn leven, staan donkere randen geschilderd. In de periode in Bretagne schildert Gauguin ook religieuze taferelen, onder andere het doek Het visioen na de preek of Jacob de engel uit 1888. Dit schilderij laat een combinatie zien van biddende Bretonse vrouwen met hun witte mutsen en Jacob die stevig door de engel wordt vastgegrepen, dit alles op een uitermate gedurfde knalrode achtergrond, met tussen de vrouwen en de engel een stevige boom, schuin over het doek. Na zijn vertrek naar de tropen bereikt Gauguin op de toppen van zijn kunstenaarsschap, al blijkt hij ook een vechtersbaas en een amokmaker. Het prachtige kleurgebruik, de indringende blikken van de Polynesische vrouwen, die gewillig voor hem poseerden en de geheimzinnig titels van de schilderijen zijn voor de liefhebber van het werk van Gauguin een waar genoegen. Een voorbeeld is het grote schilderij (375x139 cm) met daarop de tekst: D'où venons-nous, Que sommes-nous? Où allons-nous? (Waar komen we vandaan? Wie zijn wij? Waar gaan we heen?). Op dit schilderij een tiental bijna levensgrote personen, omringd door sprookjesachtige planten, dieren en symbolen uit de Polynesische godsdienst.

Bron: Wikipedia - De vrije encyclopedie